Serwis uznał część za „eksploatacyjną” – kiedy to legalne i jak się odwołać?
Serwis odmówił naprawy, uznając uszkodzoną część za element eksploatacyjny? Sprawdź, kiedy taka decyzja jest uzasadniona, jakie prawa ma właściciel samochodu i jak skutecznie odwołać się od odmowy ASO.
Na skróty:
Chińskie auta stają się coraz popularniejszym wyborem wśród polskich kierowców, a ich obecny udział w rynku nowych aut osobowych wynosi już 15,6%. Jednym z najważniejszych argumentów przemawiających za zakupem samochodu z Państwa Środka – oprócz bardzo konkurencyjnych cen – jest również deklarowana długa gwarancja sięgająca 5, 6, a nierzadko nawet 7 lat.
Problem powstaje w momencie, gdy właściciel auta usłyszy w ASO producenta formułkę odmowną, jakoby usterka dotyczyła “elementu eksploatacyjnego”, za którego wymianę klient musi zapłacić z własnej kieszeni. W niektórych przypadkach taka interpretacja jest słuszna i zgodna z warunkami gwarancji producenta, jednak nie zawsze jest zgodna z polskim prawem.
Sprawdź, co zrobić, gdy serwis uzna część za eksploatacyjną i jak odwołać się od takiej decyzji.
Gwarancja na chińskie auta – jak to wygląda w praktyce?
Długie gwarancje chińskich producentów opierają się w dużej mierze na licznych wyłączeniach umownych, które znacząco ograniczają możliwość bezpłatnej naprawy auta. Przykładowo, obecny lider polskiego rynku chińskich aut, czyli marka MG, oferuje 7-letnią gwarancję z limitem przebiegu do 150 000 km. Jednakże komponenty uznane za podlegające naturalnemu zużyciu – w tym między innymi akumulator 12V, klocki hamulcowe czy pióra wycieraczek – są chronione przez 2 lata lub do planowanej wymiany. Z kolei regulacja geometrii zawieszenia czy ustawienia paneli nadwozia podlegają gwarancji przez zaledwie 1 miesiąc lub pierwsze 1 000 km.
Czytaj więcej: Co się stanie jeśli chińska marka zniknie z rynku?
Podobną politykę stosują pozostali gracze. BAIC z 5-letniej gwarancji (lub 100 000 km) wyłącza okresową obsługę oraz wymianę części zużywających się w trakcie codziennej jazdy, w tym m.in. tarcze hamulcowe, paski napędowe, bezpieczniki, świece zapłonowe, końcówki wtryskiwaczy czy tarcze sprzęgła.
BYD dzieli swoją gwarancję na kilka okresów. Bazowa ochrona wynosi 6 lat, jednostka napędowa podlega 8-letniej gwarancji, natomiast szeroka grupa podzespołów – w tym amortyzatory, elementy zawieszenia, łożyska kół, złącza USB oraz system multimedialny – chronione są przez 4 lata (lub 120 000 km). Z kolei Leapmotor uzależnia gwarancję od zgłoszenia usterki w terminie do 60 dni od jej wystąpienia, wykluczając elementy zużyte w codziennej eksploatacji, o ile zużycie nie wynika z wady fizycznej na etapie produkcji.
Czytaj więcej: Sieć serwisowa i dostępność części zamiennych do chińskich aut. Jak długo czeka się na naprawę w Polsce 2026 roku?
W efekcie realna ochrona auta z Chin przez długie lata jest dość mocno ograniczona, co w przypadku wystąpienia usterki może generować nieporozumienia z ASO producenta.
Kiedy uznanie części za eksploatacyjną jest legalne?
Sytuację już na początek komplikuje fakt, że samo pojęcie “części eksploatacyjnej” nie występuje bezpośrednio w Kodeksie cywilnym ani w Ustawie o prawach konsumenta. Jest to termin techniczno-branżowy, który opiera się na zasadzie, że gwarant oraz sprzedawca odpowiadają za wady ukryte (materiałowe, produkcyjne czy montażowe), a nie za naturalny proces starzenia się elementów w toku poprawnego używania auta.
Uznanie elementu za część eksploatacyjną i odmowa bezpłatnej naprawy jest w pełni legalna i uzasadniona wyłącznie wtedy, gdy uszkodzenie wynika ze standardowego, przewidzianego zużycia części w toku prawidłowej eksploatacji, a stopień zużycia odpowiada wiekowi lub przejechanym kilometrom.
Do przykładów możemy zaliczyć starte klocki i tarcze hamulcowe po pokonaniu standardowego i eksploatacyjnego przebiegu, zmatowiałe pióra wycieraczek czy konieczność wymiany filtrów oraz płynów zgodnie z interwałami producenta. Odmowa jest zasadna również w sytuacji udowodnionego przez serwis błędu kierowcy – przykładowo spalenie okładzin sprzęgła wskutek próby wyjechania z głębokiego błota czy holowania przeładowanej przyczepy. Wyłączeniom podlegają również straty wynikające z wystąpienia tzw. siły wyższej niezależnej od kierowcy, w tym np. powodzi, gradu czy wyładowań atmosferycznych.
Kiedy uznanie części za eksploatacyjną jest bezprawne?
Uznanie części za eksploatacyjną przez serwis staje się bezprawne, gdy element zużywa się znacząco za wcześnie albo gdy awaria została wywołana przez wadę fabryczną lub niepoprawny montaż. Do przykładów możemy zaliczyć m.in. pęknięcie tarczy hamulcowej przy przebiegu rzędu 2 tysięcy kilometrów, wyciek oleju z amortyzatora w niemal nowym aucie, przyspieszone i nierównomierne zużycie klocków hamulcowych spowodowane wadliwie wykonanym zaciskiem czy zniszczenie sprzęgła przy niskich przebiegach bez widocznych śladów przegrzania.
Nietypowo szybkie zużycie może być więc argumentem przemawiającym za tym, że przyczyną awarii nie było normalne zużycie eksploatacyjne, a wada tkwiąca w aucie od momentu jego wydania.
Gwarancja czy brak zgodności towaru z umową (rękojmia) – przepisy chroniące kierowcę
W przypadku nieporozumień z ASO kierowca ma prawo do dwóch ścieżek dochodzenia do roszczeń – gwarancję oraz rękojmię, która w relacjach przedsiębiorca-konsument od 1 stycznia 2023 roku została zastąpiona instytucją braku zgodności towaru z umową, uregulowaną w art. 43a-43g Ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta. Rękojmia uwzględniona w Kodeksie cywilnym wciąż funkcjonuje w relacjach między dwoma firmami.
Gwarancja – jakie daje możliwości?
Gwarancja regulowana jest przez art. 577-581 Kodeksu cywilnego i stanowi dobrowolne zobowiązanie podmiotu – w tym przypadku marki samochodowej – który jej udziela. Zgodnie z Kodeksem cywilnym to gwarant precyzuje zakres swoich obowiązków i może wprowadzić liczne wyłączenia. Co ważne, na mocy art. 577¹ Kodeksu cywilnego publiczne obietnice składane w reklamach czy na stronach internetowych chińskich marek są uznawane na równi z zapisami karty gwarancyjnej. Ponadto jeśli w ramach naprawy gwarant dokonał istotnej naprawy lub wymienił część na nową, termin gwarancji na wymieniony element rozpoczyna się na nowo od momentu zwrotu pojazdu.
W praktyce jednak kierowca w ramach gwarancji ma ograniczone pole do działania. Jeśli w zapisach znajdzie się podpunkt całkowicie wyłączający konkretne elementy z ochrony, nie możesz powołać się na gwarancję w przypadku wystąpienia ich usterki.
Brak zgodności towaru z umową (rękojmia)
W przypadku odrzucenia roszczeń przez ASO, kierowca w relacjach przedsiębiorca (sprzedawca auta) - konsument (właściciel auta) może powołać się na dawną rękojmię, czyli wspomnianą instytucję braku zgodności towaru z umową. Sprzedawca samochodu odpowiada w takim przypadku za brak zgodności z umową, jeśli usterki zostały ujawnione w ciągu 2 lat od wydania pojazdu.
Największą przewagę kierowcy precyzuje art. 43c ust. 1 Ustawy o prawach konsumenta, wprowadzający ustawowe domniemanie istnienia wady. Zgodnie z nim, brak zgodności z umową ujawniony przed upływem 2 lat od odbioru auta uważa się za istniejący już w chwili jego wydania. Oznacza to, że mamy do czynienia z odwróceniem ciężaru dowodu – to sprzedawca musi formalnie udowodnić, że usterka powstała z winy kierowcy lub z innych przyczyn, a nie konsument musi udowadniać swoją niewinność. Sprzedawca ma obowiązek odpowiedzieć na reklamację z tytułu braku zgodności towaru z umową w ciągu 14 dni kalendarzowych. Brak odpowiedzi w tym terminie skutkuje automatycznym uznaniem reklamacji za przyjętą.
Kierowca zgłaszający brak zgodności z umową może żądać nieodpłatnej naprawy lub wymiany. Jeśli sprzedawca odmówi doprowadzenia auta do zgodności z umową, nie usunie wady w określonym przez strony czasie albo usterka wystąpi ponownie, art. 43e ustawy uprawnia kierowcę do złożenia oświadczenia o obniżeniu ceny lub odstąpieniu od umowy i żądania zwrotu pieniędzy. Pamiętaj również, że w przypadku problemów, gwarancja a rękojmia nie stanowią wyboru “albo-albo” – odmowa uznania gwarancji przez ASO nie wyklucza dochodzenia do swoich praw w ramach instytucji braku zgodności towaru z umową.
Jak skutecznie odwołać się od odmowy serwisu? Poradnik krok po kroku
W Polsce nie istnieje sformalizowana i odrębna procedura odwoływania się od reklamacji. W praktyce pismo odwoławcze stanowi przedsądowe wezwanie do wykonania obowiązku lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który ma skłonić sprzedawcę do zmiany błędnej decyzji pod groźbą rozpoczęcia procesu sądowego. Prawo nie wymaga szczególnej formy reklamacji, jednak ze względów dowodowych najlepiej złożyć ją pisemnie lub elektronicznie w sposób pozwalający potwierdzić jej doręczenie.
Prawidłowo skonstruowane odwołanie musi więc zbijać argumenty użyte w negatywnej odpowiedzi serwisu. Powinno ono zawierać:
- Datę, miejscowość, dane kierowcy oraz pełne dane podmiotu, do którego kierowane jest pismo;
- Precyzyjne wskazanie pojazdu (marka, model, numer VIN, data zakupu, aktualny stan licznika) oraz numer i datę zaskarżonej odmowy;
- Wskazanie podstawy prawnej – jeśli ASO odrzuciło ścieżkę gwarancyjną, złóż nowe pismo do sprzedawcy w oparciu o art. 43a-43g Ustawy o prawach konsumenta z tytułu braku zgodności towaru z umową,
- Merytoryczną kontrargumentację podważającą tezę o eksploatacji (np. wskazanie, że awaria sprzęgła po pokonaniu 9 000 km jest anomalią przeczącą naturalnemu starciu okładzin);
- Przypomnienie o prawnym domniemaniu istnienia wady na mocy art. 43c ust. 1 Ustawy o prawach konsumenta i wezwanie sprzedawcy do przedstawienia dowodów nieprawidłowego użytkowania;
- Jednoznacznie sformułowane żądanie z ewentualnym wyznaczeniem terminu na jego realizację;
- Zapowiedź skierowania sprawy na drogę pozasądową i sądową w przypadku braku satysfakcjonującej odpowiedzi.
Opinia niezależnego rzeczoznawcy
Silnym argumentem w walce jest opinia niezależnego rzeczoznawcy samochodowego, na przykład z listy Polskiego Związku Motorowego (PZM) lub biegłego sądowego. Serwisy mogą odrzucać wnioski, licząc na brak inżynieryjnej wiedzy klienta. Pisemna opinia niezależnego rzeczoznawcy może być więc istotnym dowodem wskazującym na przyczynę awarii i podważającym argumentację serwisu.
Dodatkowo, na mocy art. 471 Kodeksu cywilnego oraz art. 43d ust. 4 i 5 Ustawy o prawach konsumenta kierowca ma pełne prawo domagać się od sprzedawcy zwrotu uzasadnionych kosztów uzyskania niezależnej opinii technicznej, jeśli ekspertyza potwierdzi istnienie i przyczynę braku zgodności. Pamiętaj, aby przed inspekcją rzeczoznawcy nie pozwolić serwisowi na potencjalną utylizację uszkodzonych podzespołów oraz nie dokonywać samowolnych modyfikacji w aucie.
Co zrobić, gdy sprzedawca lub ASO podtrzymuje odmowę?
Jeżeli sprzedawca mimo wysłanego pisma i przekazania niezależnej opinii rzeczoznawcy podtrzymuje swoją odmowę, pozostaje Ci jeszcze kilka możliwości. Bezpłatną pomoc oferuje Miejski lub Powiatowy Rzecznik Praw Konsumenta, który ma uprawnienia do podjęcia oficjalnej interwencji u dealera, sporządzenia wezwań prawnych, a nawet wstąpienia do toczącego się postępowania. Kolejnym krokiem może być wniosek o polubowne rozwiązanie sporu przed Wojewódzkim Inspektoratem Inspekcji Handlowej (WIIH) lub skierowanie sprawy do Stałego Sądu Polubownego w przypadku zgody obu stron sporu, co pozwala na tanie i szybkie rozstrzygnięcie sprawy przy udziale niezależnych arbitrów.
Ostatecznością, gdy pozostałe rozwiązania nie przyniosą skutków, jest pozew do sądu powszechnego. Posiadając w dodatku dowody w postaci ekspertyzy technicznej oraz korzystając z Twoich ustawowych praw, szanse na wygranie sporu są wysokie. Jednakże warto traktować tę ścieżkę jako ostateczność ze względu na czas trwania postępowania i konieczność poniesienia opłat.
Podsumowanie
Konflikty z ASO w związku z uznaniem usterki za naturalną konsekwencję eksploatacji mogą się zdarzyć, niezależnie od tego, czy Twój samochód jest produkcji chińskiej, czy też europejskiej. Gwarancje chińskich producentów uwzględniają liczne wyłączenia, które są zgodne z prawem, ale jednocześnie ograniczają Twoje możliwości dochodzenia roszczeń. W takim przypadku warto skorzystać ze swoich praw z tytułu braku zgodności towaru z umową. Pamiętaj jednak, że ma ono uzasadnienie w momencie, jeżeli faktycznie wydany Ci pojazd od samego początku był wadliwy, usterka nie wynika z Twojej nieprawidłowej eksploatacji i nie minął okres 2 lat od wydania auta.
W praktyce jednak wiele serwisów może być przychylnych Twoim roszczeniom już na etapie wysłania oficjalnego pisma z zapowiedzią ewentualnego podjęcia kolejnych kroków.
Źródła:
- https://prawakonsumenta.uokik.gov.pl/pomoc-dla-konsumentow/
- https://www.mgmotor.pl/faq
- https://prawakonsumenta.uokik.gov.pl/reklamacja/niezgodnosc/
- https://prawakonsumenta.uokik.gov.pl/reklamacja/niezgodnosc-czy-gwarancja/
- https://samorzad.gov.pl/web/powiat-hajnowski/prawa-konsumenta-gwarancja-a-rekojmia
- https://www.prawo-cywilne.info/odrzucona-reklamacja-co-zrobic-po-negatywnej-odpowiedzi-sprzedawcy-1693-c.html
- https://autokult.pl/jakie-prawa-ma-kierowca-posiadajacy-auto-na-gwarancji-kompendium-wiedzy,6807996609824385a
- https://www.reklamacje.online/jak-sie-skutecznie-odwolac-od-reklamacji-5-waznych-zasad/
- https://jjradcowieprawni.pl/rekojmia-i-gwarancja-samochodu/
- https://twoje-gwarancje.pl/blog/odrzucona-reklamacja-odwolanie
- https://www.infor.pl/prawo/reklamacje/jak-sporzadzic-reklamacje/694654,Jak-napisac-odwolanie-od-reklamacji.html
- https://prawakonsumenta.uokik.gov.pl/reklamacja/gwarancja/
- https://ksiegowosc24.pl/jak-powinno-wygladac-odwolanie-od-reklamacji/
- https://um.warszawa.pl/waw/konsument/-/co-zrobic-jezeli-sprzedawca-odrzucil-reklamacje-
- https://www.autocentrum.pl/publikacje/zakup-i-sprzedaz/gwarancja-na-chinskie-samochody-i-siec-serwisowa-jak-jest-naprawde/
- https://nowyosobowy.pl/strefa-wiedzy/gwarancja-na-chinskie-samochody-zestawienie
- https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/prawa-konsumenta-18105223/art-43-c
- https://przepisy.gofin.pl/przepisy,3,238,238,2735,413408,20240101,ustawa-z-dnia-30052014-r-o-prawach-konsumenta1.html
